خیساندن سادهترین مرحلهی پخت حبوبات است و در عین حال بیشترین اثر را روی نتیجهی نهایی دارد. حبوبات خشک با جذب آب، تا دو برابر حجم اولیه بزرگ میشود و آمادهی پختی یکنواخت میشود.
چرا حبوبات را خیس میکنیم؟
- کاهش زمان پخت: حبوبات خیسخورده تا ۵۰ درصد سریعتر میپزد.
- پخت یکنواخت: مغز و پوست همزمان میپزند؛ پوست نمیترکد و مغز سفت نمیماند.
- کاهش نفخ: بخشی از قندهای پیچیدهی عامل نفخ (الیگوساکاریدها) در آب حل میشود.
- بهبود جذب مواد معدنی: خیساندن مقدار اسید فیتیک را کاهش میدهد که مانع جذب آهن و روی است.
جدول زمان خیساندن
| حبوب | زمان خیساندن | تعویض آب |
|---|---|---|
| لوبیا قرمز و کشاورزی | ۱۰ تا ۱۲ ساعت | ۲ تا ۳ بار |
| لوبیا چیتی و سفید | ۸ تا ۱۰ ساعت | ۲ بار |
| نخود | ۱۲ ساعت | ۲ تا ۳ بار |
| لوبیا چشمبلبلی | ۴ تا ۶ ساعت | ۱ بار |
| ماش | ۲ تا ۴ ساعت | ۱ بار |
| عدس | ۳۰ دقیقه تا ۲ ساعت | — |
| لپه | ۱ تا ۲ ساعت | ۱ بار |
| دال عدس | نیازی نیست | — |
روش استاندارد
- حبوبات را روی سطح صاف پهن کرده و سنگ و دانههای معیوب را جدا کنید.
- چند بار بشویید تا آب شفاف شود.
- در ظرفی بزرگ با سه برابر حجم حبوبات آب سرد بریزید.
- در هوای گرم، ظرف را در یخچال بگذارید.
- آب را طبق جدول عوض کنید و پیش از پخت دور بریزید.
روش سریع (خیساندن داغ)
اگر وقت ندارید: حبوبات را با آب به جوش بیاورید، ۲ تا ۳ دقیقه بجوشانید، از روی حرارت بردارید و یک ساعت در همان آب بگذارید. سپس آب را دور ریخته و با آب تازه بپزید.
ترفندهای کاهش نفخ
- اضافهکردن کمی زیره یا زنیان در آب پخت
- دور ریختن کف روی آب در دقایق اول جوشیدن
- افزودن نمک در انتهای پخت؛ نمک اول پخت پوست را سفت میکند
- پخت کامل؛ حبوبات نیمپز نفخ بیشتری ایجاد میکند
نکته برای رستورانها
در پخت انبوه، حبوبات را از شب قبل در ظروف استیل و در سردخانه بخیسانید. برای حبوبات مخلوط آش، زمان خیساندن را بر اساس سختپزترین جزء (لوبیا قرمز یا نخود) تنظیم کنید.